Strängnäs

Polski ślady

w Szwecji

Strängnäs

Strängnäs – miejscowość w Szwecji. Siedziba władz administracyjnych gminy Strängnäs w regionie Södermanland. Około 12.500 mieszkańców

Polonica

W Bibliotece katedralnej w Strängnäs znajduje się zbiór ok. 2000 starodruków w tym wiele poloników. Ich badaniem zajmowała się prof. Ewa Teodorowicz-Hellman z Uniwersytetu Sztokholmskiego, wydając w 2010 roku publikację: "Biblioteka katedralna w Strängnäs i jej polskie zbiory" (Uniwersytet Sztokholmski 2010).

 

Katedra w Strängnäs, nosząca wezwanie św. Apostołów Piotra i Pawła powstała jako trzynawowa, gotycka świątynia ceglana na miejscu pierwotnego, drewnianego kościoła. Na pocz. XII w. w miejscu obecnej katedry zbudowany został drewniany kościół klepkowy, który z kolei powstał na dawnym miejscu składania ofiar przez Wikingów, z wykorzystaniem charakterystycznej dla nich ornamentyki. Ok. 1250 do Strängnäs przybyli dominikanie i rozpoczęli budowę klasztoru i kościoła w północnej części miasta, w miejscu męczeńskiej śmierci św. Eskila. Podczas budowy korzystali on ze wskazówek budowniczych kościoła Najświętszej Maryi Panny w Sigtunie. Według niepotwierdzonych informacji częściowo ukończona świątynia miała być latem 1291 konsekrowana przez biskupa Anunda Jonssona ale spłonęła tego samego dnia. Prace budowlane wznowiono i powtórna konsekracja gotowej świątyni miała miejsce przypuszczalnie ok. 1334. Ok. 1342 rozpoczęto pierwsza rozbudowę kościoła poprzez dobudowanie szeregu kaplic do jego południowej strony, kolejno od wschodu: kaplicy rodu Stenbocków ok. 1340-1345 a następnie kaplicy grobowej Carla Carlssona Gyllenhielma i kaplicy rodu Djäkne. Od strony zachodniej wzniesiono kaplicę Mariacką (ok. 1404) i kaplicę rodu von Hessenstein (1425).

W 1479 biskupem został Kort Rogge (zm. 1501). Należał on do politycznie aktywnych ludzi kościoła, ale był też zaangażowany w budowę katedry. Po pożarze w 1473 naprawiono uszkodzone części budowli a biskup zezwolił ponadto na podwyższenie wieży, która po dobudowaniu prezbiterium musiała wydawać się odrobinę za niska, i pokrył cały kościół jednym, wspólnym dachem. Do ok. 1500 dobudowano jeszcze jedna kaplicę boczną oraz dodatkową zakrystię od północy. Biskup Rogge fundował poza tym dwa ołtarze szafkowe, z których większy, przeznaczony dla ołtarza głównego, wykonany został we Flandrii a wykończony w Brukseli w 1490. W 1648 wybudowano wielki portal zachodni z filarem; w latach 1740-1742 wieża otrzymała swój dzisiejszy wygląd, prawdopodobnie według planów Carla Hårlemana (1700-1753).

 

W maju 2012 roku w katedrze w Strängnäs zaprezentowano wyniki badań jakie prowadzili polscy i szwedzcy naukowcy nad znajdującymi się w przykatedralnej bibliotece polonikami. Efektem tych prac jest publikacja „Polonika w Bibliotece Katedralnej w Strängnäs” (Stockholms Slavic papers) przygotowana przez prof. Marię Judę z Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie i prof. Ewę Teodorowicz Hellman z Uniwersytetu Sztokholmskiego przy współudziale Ragnhild Lundberg z biblioteki katedralnej.

 

W bibliotece tej znajdują się polonika, które trafiły do Szwecji w czasie wojny trzydziestoletniej. Jak pisze we wstępie do książki prof. Ewa Teodorowicz-Hellman „zbiory te zdobyte zostały nie na terytorium I Rzeczypospolitej, ale na Morawach z bibliotek klasztornych w Ołomuńcu. Tylko wyjątkowo parę pozycji znalazło się w Strängnäs z biblioteki Kolegium Jezuitów z Braniewa”.

 

Łącznie zbiór poloników w Strängnäs obejmuje 139 pozycji, jest to jednak kolekcja wczesna, która zawiera teksty rzadkie, wręcz unikatowe, stąd dla polskiego dziedzictwa kulturowego, ważne i cenne.

 

W Katedrze znajduje się także kapilica upamiętniająca osoby, które oddały życie za wiarę. Znajdujemy tutaj m.in. tablice upamiętniające Ojca Maksymiliana Kolbe i księdza Jerzego Popiełuszki.

Zdjęcia

COPYRIGHT © | ALL RIGHTS RESERVED